ZEMSTA, Aleksander Fredro

„Zemsta” komedia Aleksandra Fredry w czterech aktach, która powstała na początku lat 30. XIX wieku. Pierwsze wydanie książkowe (w zbiorze dzieł Fredry) ukazało się w 1838 we Lwowie. Oba rękopisy dramatu przechowywane są w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu.

Geneza

Komedia inspirowana była dokumentem znalezionym przez Fredrę na zamku Kamieniec w Odrzykoniu, który dostał w posagu żony. W dokumencie tym znajduje się historia poprzednich właścicieli. Budowla była własnością dwóch skłóconych ze sobą rodów: Firlejów (dolna część zamku) i Skotnickich (górna część). Piotr Firlej - daleki pierwowzór Cześnika dokuczał Janowi Skotnickiemu - pierwowzorowi Rejenta, za co ten skierował rynny na jego zabudowania. Wtedy Firlej napadł na jego robotników naprawiających mury górnego zamku i zniszczył przy okazji rynny. Skotnicki pozwał go przed sąd i wygrał sprawę, ale kres ich długoletnim zatargom położył dopiero ślub zawarty w 1630 przez wojewodzica Mikołaja Firleja z kasztelanką Zofią Skotnicką.

W pierwszej wersji rękopisu Fredro umieścił akcję w czasie sobie współczesnym, a głównymi bohaterami byli Baron, Kiełbik, Rublowa, Papkiewicz. Dopiero w kolejnej wersji rękopisu pojawiły się ostateczne nazwiska postaci, a akcję przesunięto o kilkadziesiąt lat wstecz.

Elementy świata przedstawionego

Wydarzenia mogą się rozgrywać na wsi pod koniec XVIII wieku, na co wskazują wzmianki Cześnika o jego dawnym udziale w konfederacji barskiej (1768-1772), a przede wszystkim typy bohaterów i ich zachowanie, charakterystyczne dla kultury sarmackiej.

Wydania:

1. "Zemsta" Aleksander Fredro - wydanie papierowe (4 zł);
2. "Zemsta" Aleksander Fredro - wydanie papierowe z opracowaniem (4,50 zł);
3. "Zemsta" Aleksander Fredro - audiobook (9 zł), czyta: Małgorzata Regent, Artur Guza, Tomasz Czarnecki;
   
4. "Zemsta" Aleksander Fredro - ebook (1,99 zł).