wtorek, 16 kwietnia 2013

Inny świat, Gustaw Herling-Grudziński

"Inny świat" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego powieść pisana w latach 1949–1950, opublikowana po raz pierwszy w przekładzie angielskim w 1951 roku (pt. "A World Apart: a Memoir of the Gulag"), a następnie po raz pierwszy po polsku w 1953 w Londynie (w Polsce książka została wydana po raz pierwszy w 1988 roku). Utwór należy do kręgu literatury obozowej, stanowiąc literackie opracowanie wspomnień autora z jego uwięzienia w gułagu w Jercewie pod Archangielskiem w latach 1940–1942.
 
Nawiązania do Dostojewskiego
"Inny świat" zawiera szereg nawiązań do powieści "Wspomnienia z domu umarłych" Fiodora Dostojewskiego. Odwołania stanowią już sam tytuł oraz poprzedzające utwór motto z Dostojewskiego: "Tu otwierał się inny, odrębny świat do niczego niepodobny; tu panowały inne odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy". Podobna jest również konstrukcja utworów – oba podzielone są na dwie części, mają podobną liczbę rozdziałów (22 u Dostojewskiego, 23 z epilogiem u Herlinga-Grudzińskiego). Powtarzają się w nich niektóre motywy (m.in. szpitala, przedstawienia teatralnego wystawianego przez więźniów dla więźniów, nieudanej ucieczki, dnia wolnego i świąt), podobna jest także technika tworzenia rozbudowanych portretów współwięźniów. Zasadniczą różnicą kompozycyjną jest osoba narratora i bohatera: Wspomnienia z domu umarłych oparte są na motywie rękopisu odnalezionego – narrator odczytuje pośmiertne zapiski katorżnika Aleksandra Pietrowicza Gorianczykowa a w "Innym świecie" narratorem jest sam bohater.

wtorek, 9 kwietnia 2013

Syzyfowe prace, Stefan Żeromski

 "Syzyfowe prace" to powieść Stefana Żeromskiego, wydana po raza pierwszy w Nowej Reformie w 1897 r.  od 7 lipca do 24 września pod pseudonimem Maurycy Zych. Rok później (1898 r.) w formie książkowej została wydana we Lwowie, przy tym wydaniu Żeromski również posłużył się pseudonimem (Maurycy Zych). W roku 1909 ocenzurowana i przygotowana do druku przez autora, książka ukazała się w zaborze rosyjskim pod tytułem "Andrzej Radek, czyli Syzyfowe prace".
W "Syzyfowych pracach" został opisany obraz szkolnictwa w zaborze rosyjskim oraz walka z rusyfikacją polskiej młodzieży. Tytułowe syzyfowe prace mają się odnosić do bezcelowych wysiłków zaborców rosyjskich mających na celu zrusyfikowanie młodzieży polskiej. Stefan Żeromski przy pisaniu powieści czerpał ze swoich doświadczeń z dzieciństwa i lat młodzieńczych, a pod przejrzystymi kryptonimami ukrył swoją szkołę w Pińczowie jako progimnazjum w Pyrzygłowach i gimnazjum w Klerykowie.
W 2000 roku powstała ekranizacja powieści (film i serial) w reż. Pawła Komorowskiego z Franciszkiem Pieczką, Alicją Bachledą-Curuś i Łukaszem Garlickim w rolach głównych.

czwartek, 4 kwietnia 2013

ZEMSTA, Aleksander Fredro

„Zemsta” komedia Aleksandra Fredry w czterech aktach, która powstała na początku lat 30. XIX wieku. Pierwsze wydanie książkowe (w zbiorze dzieł Fredry) ukazało się w 1838 we Lwowie. Oba rękopisy dramatu przechowywane są w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu.
Geneza